Usunięcie górnych zębów – zwłaszcza szóstek, siódemek i ósemek – to zabieg, który w niektórych przypadkach może prowadzić do powstania połączenia między jamą ustną a zatoką szczękową. Choć sytuacja ta nie występuje rutynowo, jest znanym powikłaniem stomatologicznym, o którym warto wiedzieć przed planowaną ekstrakcją. Połączenie ustno-zatokowe wymaga szybkiej diagnozy i leczenia, by nie dopuścić do rozwoju komplikacji, takich jak przewlekłe stany zapalne zatoki.
Sprawdź ➡ chirurg stomatolog zabrze
Jak dochodzi do powstania połączenia ustno-zatokowego?
Ryzyko powstania komunikacji między jamą ustną a zatoką szczękową wynika z anatomicznej bliskości korzeni górnych zębów trzonowych i przedtrzonowych do dna zatoki. U niektórych osób korzenie zębów niemal dotykają lub lekko wystają do wnętrza zatoki. W momencie usuwania takiego zęba, jeśli proces przebiega trudno, korzenie są długie albo występuje zanik kości, może dojść do przerwania cienkiej kości oddzielającej jamę zęba od zatoki. Przez powstały ubytek tworzy się otwarte połączenie, którym powietrze, płyny lub resztki mogą przenikać z ust do zatoki.
Objawy połączenia ustno-zatokowego po ekstrakcji zęba
Bezpośrednio po zabiegu pojawienie się komunikacji ustno-zatokowej może dawać kilka charakterystycznych objawów. Najczęstsze sygnały to:
- przelatywanie powietrza z jamy ustnej do nosa podczas wydmuchiwania powietrza lub płukania ust,
- uczucie płynu przechodzącego do nosa przy płukaniu ust po ekstrakcji,
- krwawienie z nosa lub wyciek przez nos po usunięciu zęba,
- nietypowe szumy podczas oddychania, gdy rana jest otwarta,
- ból zatoki, narastające uczucie ucisku w okolicy policzka,
- po pewnym czasie: objawy zapalenia zatoki – ból, gorączka, wydzielina z nosa.
Diagnostyka połączenia po ekstrakcji zęba
Jeżeli zachodzi podejrzenie powstania połączenia ustno-zatokowego, stomatolog wykonuje oględziny zębodołu i test Valsalvy, polegający na delikatnym wydmuchaniu powietrza przy zamkniętych ustach i zaciśniętym nosie. Jeżeli przez ranę przechodzi powietrze lub pojawia się pęcherzyk powietrza, potwierdza to obecność komunikacji. Wskazane jest także wykonanie zdjęcia RTG panoramicznego lub tomografii CBCT, by ocenić rozległość uszkodzenia i relację z zatoką.
Leczenie połączenia ustno-zatokowego
Sposób leczenia zależy od rozmiaru powstałego ubytku. Przy bardzo małym otworze (<2 mm) możliwa jest samoistna regeneracja. Standardem postępowania jest jednak zabezpieczenie rany. Stosuje się szwy zbliżające brzegi zębodołu lub zabiegi chirurgiczne polegające na przesunięciu płata śluzówkowo-okostnowego i szczelnym zamknięciu komunikacji. W razie infekcji prowadzi się także antybiotykoterapię i leczenie objawowe stanu zapalnego zatoki. Przez kilka tygodni należy unikać wydmuchiwania nosa, picia przez słomkę oraz nadmiernego wysiłku, aby nie zaburzyć procesu gojenia.
Jak zapobiegać powikłaniom po ekstrakcji górnych zębów?
Ryzyko utworzenia połączenia ustno-zatokowego znacząco rośnie u osób, u których korzenie zębów położone są bardzo blisko zatoki. Przed planowaną ekstrakcją wskazana jest dokładna diagnostyka radiologiczna, dzięki której chirurg stomatolog może przewidzieć stopień trudności zabiegu i zaplanować jego przebieg. Wczesne wykrycie powikłania i szybka interwencja zapobiegają poważnym komplikacjom laryngologicznym.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Każdy niepokojący objaw po usunięciu górnego zęba, taki jak przedostawanie się płynów do nosa, nieustępująca komunikacja lub oznaki infekcji zatoki, wymagają kontroli lekarskiej. Opóźnienie leczenia może skutkować trudnym do wyleczenia przewlekłym zapaleniem zatoki szczękowej. Dlatego po każdej trudnej ekstrakcji warto umawiać się na wizytę kontrolną i w razie wątpliwości konsultować się z doświadczonym specjalistą.
